Πιστοποιημένες εταιρείες

Αγγελος Πέππας, Πρόεδρος του ΣΕΒΕΣ
Ξενοφών Κ. Παπαϊωάννου, Χημικός, Δ/νση Πιστοποίησης ΕΛΟΤ
Β.Σκαρλάτος, Πολ.Μχανικός, ΤΕΚΤΩΝ ΑΕ

Τα συστήματα διαχείρισης της ποιότητας αποτελούν ένα πλαίσιο, το οποίο καθοδηγεί και βοηθά την επιχείρηση να προσδιορίσει κατά το δυνατόν καλύτερο τρόπο λειτουργίας, ώστε να ανταποκριθεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, στις απαιτήσεις των πελατών της, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Κατάσταση Αγοράς - Προτάσεις

'Αγγελος Πέππας,
Πρόεδρος του ΣΕΒΕΣ

Ο ΣΕΒΕΣ από την αρχή της ίδρυσής του προσπαθεί να ευαισθητοποιήσει τον χώρο των Κατασκευών και την Πολιτεία για την ανάγκη θεσμών Ποιότητας και Ελέγχου στην οικεία αγορά. Πάντοτε στάθηκε αρωγός και συμμέτοχος – καθ’ όσα του ζητήθηκαν – σε κάθε σχετική προσπάθεια της Δημόσιας Διοίκησης περί το αντικείμενο του. Αποτέλεσμα αυτής της δραστηριότητας ήταν και η πανταχόθεν αναγνωριζόμενη συμβολή του στην εισαγωγή του Κανονισμού Τεχνολογίας Σκυροδέματος (ΚΤΣ), στο Σήμα Ποιότητας Σκυροδέματος του ΕΛΟΤ, στην αναμόρφωση του πλαισίου του Ν. 1418/84 (ιδίως του άρθ. 21 και των κανονιστικών αυτού ΠΔ και Υπ. Αποφ.) περί ελέγχου κλπ. Στα δομικά έργα.

Στη συνέχεια αυτών και στο πλαίσιο αναβάθμισης της Ποιότητας του Ετοίμου Σκυροδέματος που θεωρείται ως Προϊόν Ασφαλείας και ιδιαίτερης ευαισθησίας, ομάδα Εταιρειών Παραγωγής Ετοίμου Σκυροδέματος πιστοποιήθηκαν από τον ΕΛΟΤ και απόκτησαν Σήμα Συμμόρφωσης Προϊόντος για συγκεκριμένη Μονάδα Παραγωγής και κατηγορία Προϊόντος. Δεδομένου του γεγονότος ότι μόνο λίγες Εταιρίες Παραγωγής Ετοίμου Σκυροδέματος έχουν πιστοποιηθεί μέχρι τώρα, θεωρούμε ότι είναι τελείως απαραίτητη ρύθμιση η οποία θα επιβάλει την χρησιμοποίηση για όλα τα Δημόσια έργα σε πρώτη φάση Σκυροδέματος πιστοποιημένου με Σήμα Ποιότητας.
Παράλληλα, πρέπει να τεθούν φραγμοί στην εκμετάλλευση του χώρου των δομικών έργων από ασυνεπείς παραγωγούς, ενίοτε και ψευδεπίγραφα παραγωγούς (που δεν διαθέτουν άδεια παραγωγικής μονάδας είτε δεν διαθέτουν καν παραγωγική μονάδα), που δεν πληρούν τους όρους παραγωγής Σκυροδέματος και συνιστούν σημαντικό κίνδυνο για την ασφάλεια των πολιτών και την αξιοπιστία των έργων. Για την προληπτική αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, ο ΣΕΒΕΣ είναι σε θέση και έχει την πρόθεση, όπως άλλωστε έχει αποδείξει και με συγκεκριμένες καταγγελίες του που έχουν οδηγήσει σε ποινικές διώξεις, να εκφράσει ουσιαστική γνώμη σχετικά με τον κάθε Παραγωγό και την κάθε Μονάδα Παραγωγής. Με στόχο αυτήν την πρόληψη, θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη η συμβολή του ως βοηθό της Πολιτείας σε θέματα που αφορούν έναν από τους σπουδαιότερους κλάδους των κατασκευών στη χώρα μας και παράλληλα έναν με πολλά και σοβαρά προβλήματα που πρέπει σύντομα να βρουν την λύση τους.
Τονίζεται ότι η ουσιαστική συνεργασία για την προστασία της ποιότητας του Σκυροδέματος συνιστά αναγκαία μέριμνα όλων των αρμόδιων Φορέων της πολιτείας ιδιαίτερα, τον ΕΛΟΤ-ΚΕΔΕ-ΤΕΕ κατ’ εξοχήν αρμόδιων φορέων για τον έλεγχο του Παραγόμενου Προϊόντος (Έτοιμο Σκυρόδεμα).
Με αυτό τον τρόπο προστατεύεται πρωταρχικά ο καταναλωτής υπεύθυνος Μηχανικός και κατασκευαστής αλλά και τα Δημόσια Έργα από «κακούς» και «ασυνεπείς» Παραγωγούς.

Προστατεύεται όμως και ο ελεύθερος Ανταγωνισμός από τους αθέμιτα ενεργούντες παραγωγούς και διακινητές, οι οποίοι για να μειώσουν το κόστος και να «χτυπήσουν» τις τιμές, προκαλούν σύγχυση στον καταναλωτή θίγουν τον θεμιτό Ανταγωνισμό, εκθέτουν το κράτος μας στην ΕΕ, και βλάπτουν τελικά την Ποιότητα, καταστρατηγώντας τις απαιτήσεις του ΚΤΣ και των άλλων Ευρωπαϊκών προτύπων.

Στην αντίπερα όχθη οι οργανωμένοι και συνεπείς παραγωγοί ιδιαίτερα οι Πιστοποιημένες Εταιρίες από τον ΕΛΟΤ με Σήμα Ποιότητας Προϊόντος, σεβόμενες τις απαιτήσεις αυτές επιβαρύνονται με μεγαλύτερο κόστος υλικών, εξοπλισμού, εκπαίδευσης προσωπικού, διακίνησης προϊόντος και ελέγχων. Εντείνεται κατά αυτόν τον τρόπο η στρέβλωση της αγοράς και επιταχύνεται η υποβάθμιση της ποιότητας και ο εξοβελισμός των υγιών και συνεπών παραγωγών, σε βάρος της Εθνικής Οικονομίας, της ζωής και της περιουσίας των πολιτών.

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

Ξενοφών Κ. Παπαϊωάννου, Χημικός,  Δ/νση Πιστοποίησης ΕΛΟΤ

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες επιχειρήσεις παραγωγής σκυροδέματος άρχισαν να εφαρμόζουν συστήματα διαχείρισης της ποιότητας, προκειμένου να εξασφαλίσουν καλύτερη διαχείριση της επιχείρησής τους.
Η εφαρμογή των συστημάτων αυτών αποτελούν ουσιαστικά πολύ χρήσιμα εργαλεία, προκειμένου η επιχείρηση να προσδοκά στα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα, σε σχέση με τους στόχους της.
Τα συστήματα διαχείρισης της ποιότητας αποτελούν ένα πλαίσιο, το οποίο καθοδηγεί και βοηθά την επιχείρηση να προσδιορίσει κατά το δυνατόν καλύτερο τρόπο λειτουργίας, ώστε να ανταποκριθεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, στις απαιτήσεις των πελατών της, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.
Η δομή και οι απαιτήσεις για την εφαρμογή του συστήματος διαχείρισης της ποιότητας καθορίζονται στο πρότυπο "ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9000:2000", το γνωστό ευρύτερα ως "σύστημα ISO". To πρότυπο αυτό έχει εκδοθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO - International Organization for Standardiatzation) και έχει υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) και συνεπώς από τον ΕΛΟΤ.
To πρότυπο ELOT EN ISO 9001:2000, είναι η τρίτη έκδοσή του.
Η πρώτη έκδοση έγινε στα 1987, με τρία πρότυπα, γνωστά ως ISO 9001-87, ISO 9002-87 & ISO 9003-87. Η δομή και των 3 προτύπων ήταν παρόμοια με μόνη διαφορά στον αριθμό των απαιτήσεων, ανάλογα με τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων που επρόκειτο να το εφαρμόσουν.
Στα 1994 έγινε η πρώτη αναθεώρηση, με ορισμένες βελτιώσεις, κυρίως ποσοτικού χαρακτήρα, διατηρώντας τη βασική δομή.
Σήμερα έχουμε σε εφαρμογή τη δεύτερη αναθεώρηση του προτύπου. Με την αναθεώρηση αυτή έγιναν  2 βασικές αλλαγές. Πρώτα απ' όλα ενοποιούνται τα 3 πρότυπα σε ένα. Οι απαιτήσεις για όλες τις επιχειρήσεις περιέχονται πλέον στο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2000, ανεξάρτητα από τις δραστηριότητές της.
Δεύτερο και σημαντικότερο στοιχείο, το οποίο το διακρίνει από τις προηγούμενες εκδόσεις, είναι η απαίτηση για τη συνεχή βελτίωση της απόδοσής του.
Με την εφαρμογή της νέας έκδοσης του προτύπου αναπτύσσεται ένα νέο, σύγχρονο και αποτελεσματικό μοντέλο διαχείρισης της ποιότητας, το οποίο στηρίζεται στις παρακάτω αρχές:
• Θέτει ως κέντρο αναφοράς της στρατηγικής της εταιρείας τον πελάτη. Το σύστημα δομείται πλέον με κύριο στόχο την ικανοποίηση των αναγκών του πελάτη.
• Εμπλέκει ουσιαστικά και καθοριστικά τη Διοίκηση της Επιχείρησης. Η Διοίκηση καθορίζει τους στόχους και χαράζει τη στρατηγική για την επίτευξή τους.
• Δίνει έμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό της επιχείρησης, το οποίο καλείται ουσιαστικά να υλοποιήσει τις αποφάσεις της Διοίκησης.
• Καθορίζει ως βασικό λειτουργικό στοιχείο της επιχείρησης τη Διεργασία. Σύμφωνα με το Σύστημα διαχείρισης, Διεργασία είναι ένα σύνολο δραστηριοτήτων, οι οποίες έχουν συνάφεια μεταξύ τους και εισερχόμενα στοιχεία (π.χ. α΄ ύλες) μετατρέπονται σε εξερχόμενα προϊόντα (π.χ. τελικό προϊόν).
Η δομή και το περιεχόμενο κάθε διεργασίας είναι αντικείμενο ευθύνης αποκλειστικά της επιχείρησης. Με τον τρόπο αυτό, 2 επιχειρήσεις παραγωγής Σκυροδέματος, είναι δυνατόν να έχουν προσδιορίσει διαφορετικές διεργασίες.
• Θέτει ως απαίτηση τη διαρκή βελτίωση. Απαιτεί, δηλαδή, να θέτονται και να επιτυγχάνονται στόχοι, οι οποίοι αποδεικνύουν ότι έχει υπάρξει βελτίωση στην εφαρμογή του συστήματος στην επιχείρηση. Οι στόχοι αυτοί προσδιορίζονται αποκλειστικά από κάθε επιχείρηση.
• Ζητά τη λήψη των αποφάσεων (στρατηγικής, στόχων κ.λπ.), να λαμβάνονται με βάση συγκεκριμένα, πραγματικά δεδομένα. Θέτει, δηλαδή, ως απαίτηση, το σωστό σχεδιασμό του συστήματος, έτσι ώστε να καταγράφονται, να αναλύονται και να αξιολογούνται πραγματικά δεδομένα που προκύπτουν από τις επιμέρους δραστηριότητες.
• Προϋποθέτει ότι για την αποτελεσματική εφαρμογή του συστήματος διαχείρισης, είναι απαραίτητη η ανάπτυξη ουσιαστικής και ξεκάθαρης (όσον αφορά τις απαιτήσεις) σχέσης της επιχείρησης με τους προμηθευτές της, τόσο των α΄ υλών και υλικών, όσο και των υπηρεσιών.
Με βάση τις αρχές που αναπτύχθηκαν παραπάνω, καθώς και όσο αναφέρονται στο πρότυπο, η επιχείρηση που θέλει να εφαρμόσει το σύστημα διαχείρισης, θα πρέπει να καλύψει τις παρακάτω, τουλάχιστον, βασικές απαιτήσεις:
• Να έχει πια συγκεκριμένη οργανωτική δομή και να έχει καθορίσει σαφώς τις αρμοδιότητες, στις θέσεις εργασίας.
• Να προσδιορίσει τις διεργασίες. Δηλαδή να καθορίσει τις διεργασίες καθώς την αλληλεπίδραση μεταξύ τους.
• Να υπάρχει ενεργή συμμετοχή της Ανώτατης Διοίκησης στην εφαρμογή του συστήματος.
Η διοίκηση της επιχείρησης πρέπει να καθορίζει σαφώς τους στόχους της επιχείρησης, και τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, να αξιολογεί την απόδοση του συστήματος σε σχέση με τους στόχους που είχαν τεθεί και ενδεχομένως να αποφασίσει αλλαγές.
Επίσης θα πρέπει να ορισθεί ένα άτομο, κατά προτίμηση υψηλόβαθμο, υπεύθυνο για τη διαχείριση του συστήματος διαχείρισης και το οποίο θα έχει άμεση πρόσβαση και διοίκηση.
• Να εφαρμόζονται, τουλάχιστον οι απαιτήσεις της Νομοθεσίας. Στην περίπτωση των επιχειρήσεων παραγωγής Σκυροδέματος, θα πρέπει να υπάρχουν όλες οι απαιτούμενες άδειες λειτουργίας και να εφαρμόζεται πλήρως ο Κανονισμός λειτουργίας και να εφαρμόζεται πλήρως ο Κανονισμός Τεχνολογίας Σκυροδέματος (ΚΤΣ 10,7).
• Θα πρέπει να υπάρχει πρόνοια για την ορθολογιστική διαχείριση των πόρων. Θα πρέπει να διαθέτονται οι απαιτούμενοι πόροι για τη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης, αλλά κυρίως και για την ανάπτυξη, στον καλύτερο δυνατό σταθμό, του ανθρώπινου δυναμικού.
Απαιτούνται προγράμματα εκπαίδευσης του προσωπικού όχι μόνο αυστηρά στο αντικείμενο της απασχόλησής του, αλλά ευρύτερα, όπως η ευαισθητοποίηση σε θέματα ποιότητας, περιβαλλοντικής διαχείρισης, υγείας και ασφάλειας στην εργασία κ.ά.
Η εκπαίδευση μπορεί να γίνεται είτε από έμπειρο προσωπικό της επιχείρησης ή από εξωτερικούς συνεργάτες.
• Να δίνεται έμφαση στις σχέσεις με τους πελάτες. Θα πρέπει να καθιερωθούν διαδικασίες για την αποτελεσματική συνεργασία με τους πελάτες, όπως ο σαφής προσδιορισμός των απαιτήσεών τους σε προϊόν, ο προγραμματισμός των παραδόσεων, η καταγραφή και η διαχείριση των παραπόνων, η παροχή τυχόν επιπλέον πληροφοριών, τεχνικής κυρίως φύσης.
• Η διεργασία παραγωγής και διανομής του προϊόντος θα πρέπει να είναι σωστά σχεδιασμένη, ώστε να παραδίδεται στον πελάτη ασφαλές προϊόν. Θα πρέπει να γίνονται όλοι οι προβλεπόμενοι έλεγχοι στο εργαστήριο της επιχείρησης ή σε εξωτερικό αξιόπιστο εργαστήριο. Το ίδιο ισχύει και για την ανάπτυξη των Μελετών Σύνθεσης των παραγόμενων προϊόντων. 
• Οι προμήθειες των α΄ και βοηθητικών υλών που χρησιμοποιούνται θα πρέπει να γίνονται με συστηματικό τρόπο. Απαιτείται η αξιολόγηση όλων των προμηθειών, υλικών και υπηρεσιών. Παράλληλα πρέπει να γίνονται δοκιμές κατά τις παραλαβές, η συχνότητα των οποίων προκύπτει αφενός μεν από απαιτήσεις της νομοθεσίας αφετέρου από το πρόγραμμα επαλήθευσης που έχει καθιερώσει η επιχείρηση, ανάλογα με την κρισιμότητα των προμηθευόμενων προϊόντων.
Στόχος πρέπει να είναι ο έλεγχος όλων των προμηθευόμενων υλικών, ανεξάρτητα αν τα προϊόντα ελέγχονται από τρίτους φορείς, στα πλαίσια της Οδηγίας 89/106, όπως το τσιμέντο, τα πρόσμεικτα και τα αδρανή από τον Ιούνιο του 2004.
• Ο εξοπλισμός πρέπει να συντηρείται συστηματικά, ενώ τα κρίσιμα όργανα μέτρησης (π.χ. πρέσα, θερμόμετρα, υγρασιόμετρα, ζυγιστικά κ.ά.) να διακριβώνονται ώστε να ελέγχεται η ορθότητα των μετρήσεων.
• Η επιχείρηση πρέπει να τηρεί σειρά αρχείων, στα οποία να αποτυπώνει συνεχώς τα αποτελέσματα διαφόρων μετρήσεων.
Οι μετρήσεις αυτές μπορεί να είναι τα αποτελέσματα των δοκιμών που γίνονται, οι θερμοκρασίες που παρακολουθούνται και άλλες παράμετροι.
Εκτός από τις μετρήσεις που απαιτούνται από τη νομοθεσία, η επιχείρηση πρέπει να προσδιορίσει και σειρά άλλων στοιχείων, τα οποία θα καταγράφει, θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί, προκειμένου να βγάζει τα κατάλληλα συμπεράσματα για τη βελτίωσή της. Τέτοια στοιχεία μπορεί να αφορούν την ικανοποίηση των πελατών, τη βελτιστοποίηση της παραγωγής, τη διακίνηση κ.ά.
Γενικά οι καταγραφές που γίνονται αφενός μεν προσδιορίζονται για λόγους ιχνηλασιμότητας, δηλαδή σε περίπτωση προβλήματος να υπάρχει η δυνατότητα διερεύνησης των συνθηκών, στο μεγαλύτερο δυνατό βάθος, αφετέρου για λόγους αξιολόγησης και βελτίωσης.
- Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που προβλέπεται στο σύστημα, είναι η διαχείριση των αρνητικών καταστάσεων που εντοπίζονται κατά τη λειτουργία της επιχείρησης. Συνήθως αποκαλούνται Μη Συμμορφώσεις ή Ευρήματα. Κάθε Μη Συμμόρφωση θα πρέπει να καταγράφεται. Μέσα από τις καταγραφές και τον εντοπισμό των αιτίων που την προκάλεσαν, προκύπτουν βελτιώσεις στη λειτουργία της επιχείρησης.
Με βάση τα παραπάνω η επιχείρηση αναπτύσσει και εφαρμόζει ένα σύστημα διαχείρισης της ποιότητας, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2000.
Προκειμένου να είναι αποτελεσματικές η εφαρμογή του συστήματος, είναι απαραίτητη η πιστοποίησή του από έναν αξιόπιστο φορέα (διαπιστευμένο), ο οποίος επιθεωρεί, αξιολογεί το σύστημα, με βάση το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2000, με τρόπο ώστε να υπάρχει συνεχής βελτίωση στην εφαρμογή του.
Τα οφέλη της επιχείρησης από την εφαρμογή Πιστο-ποιημένου Συστήματος Διαχείρισης της Ποιότητας είναι:
• Η επιχείρηση επιβεβαιώνει την ορθότητα όσων εφαρμόζει.
• Επέρχεται βελτίωση στην αποτελεσματικότητα εφαρμογής των εργαλείων του συστήματος.
• Υπάρχει πιθανότητα βελτίωσης οικονομικών στοιχείων, μέσω της καλύτερης διαχείρισης και της αποδοτικότερης λειτουργίας.
• Γίνεται έγκαιρος εντοπισμός προβλημάτων αποτελεσματική επίλυσής τους.
• Αποτελεί εργαλείο marketing με πιθανότητα αύξησης του μερίδιου της αγοράς.
• Ικανοποίηση αναγκών των πελατών. Διαχείριση των υφισταμένων και δυνατότητα προσθήκης νέων.
• Διευκόλυνση στη συμμετοχή σε συμβάσεις-διαγωνισμούς που απαιτούνται Πιστοποιητικά Συστημάτων Ποιότητας.



ΣΗΜΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

Ειδικότερα στον χώρο του Εργοστασιακού Σκυροδέματος, εκτός από το Σύστημα Διαχείρισης της Ποιότητας, έχει αναπτυχθεί από τον ΕΛΟΤ, Σύστημα Πιστοποίησης της Πιστότητας του Προϊόντος.
Το Σύστημα αυτό, το οποίο λειτουργεί περισσότερο από 3 χρόνια, έχει σαν βασική απαίτηση την εφαρμογή συστήματος διαχείρισης της ποιότητας και κάνει ένα βήμα παραπέρα, πιστοποιώντας την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος.
Βασικές απαιτήσεις του συστήματος αυτού, το οποίο στηρίζεται στις απαιτήσεις του ΚΤΣ '97, είναι η συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση του πιστοποιημένου προϊόντος, μέσω δειγματοληψιών (κάθε μήνα), με τη συνεργασία εξωτερικών, αξιόπιστων εργαστηρίων.



Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν έχουν προχωρήσει οι σημαντικές βελτιώσεις των υποδομών δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή των απαιτήσεων.
Μέχρι σήμερα υπάρχει συμμετοχή ενός μικρού αριθμού επιχειρήσεων, σε σχέση με τις επιχειρήσεις που λειτουργούν στη χώρα μας.
Υπάρχει ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από επιχειρήσεις της περιφέρειας να συμμετάσχουν.
Εκτιμάται ότι το ενδιαφέρον αυτό θα γίνει πολύ πιο έντονο όταν θα κατανοηθούν πληρέστερα από τους φορείς διαχείρισης των Δημοσίων Έργων, καθώς επίσης και από τις Κατασκευαστικές Επιχειρήσεις, τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του συστήματος αυτού στις επιχειρήσεις.
Τέλος θα πρέπει να σημειωθεί ότι ενόψει των ριζικών αλλαγών που αναμένονται στον κλάδο του Σκυροδέματος, με την επικείμενη εφαρμογή των απαιτήσεων του Προτύπου ΕΛΟΤ ΕΝ 206-1, οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο σύστημα Πιστοποίησης του Προϊόντος, βρίσκονται σε σαφώς πλεονεκτική θέση και είναι σίγουρο ότι θα ανταποκριθούν άμεσα και αποτελεσματικά, με ότι αυτό συνεπάγεται για την παρουσία τους στην Αγορά.

Αθήνα 2004/12/05

ΣΗΜΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Σ.Ε.Β.Ε.Σ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΕΤΟΙΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

Βασ. Σκαρλάτος, Πολ. Μηχ. Πρόεδρος της ΤΕΚΤΩΝ Α.Ε. Σκυροδέματος & Αδρανών
Κων. Καρασούλας, Διπλ. Αρχιτ. Μηχανικός Γεν. Διευθ. του Σ.Ε.Β.Ε.Σ.

Έχει παρατηρηθεί και αποδεικνύεται από τους σχετικούς δείκτες, ότι η παραγωγή και κατανάλωση του Σκυροδέματος, έχει άμεση και ανάλογη σχέση με τον Γενικό δείκτη ανάπτυξης μιας χώρας, τουλάχιστον στο στάδιο που στήνει τις υποδομές της. Έτσι και στη χώρα μας, η συστηματική και βιομηχανοποιημένη παραγωγή Σκυροδέματος αρχίζει τη δεκαετία του 1960. Έκτοτε, παρουσιάζει μια συνεχή αυξητική τάση σε όγκο παραγωγής, σε επενδυμένα κεφάλαια, σε δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικότερους συντελεστές στον χώρο των κατασκευαστών στην χώρα μας.
Δημιουργήθηκαν πολλές επιχειρήσεις στον κλάδο, οι οποίες λόγω της ιδιαιτερότητας του προϊόντος (μικρή διάρκεια ζωής του νωπού σκυροδέματος), αναπτύχθηκαν σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, και μάλιστα ανάλογα με τον αντίστοιχο δείκτη οικονομικής ευεξίας της κάθε περιοχής.
Ειδικότερα στο Λεκανοπέδιο Αττικής ο κλάδος αποτελείται από 32 Εταιρίες με 57 Μονάδες Παραγωγής Ετοίμου Σκυροδέματος με δυνατότητα παραγωγής 20.000.000 κυβ. ετησίως και πλέον που είναι σε θέση να καλύψουν οποιαδήποτε απαίτηση και για οποιοδήποτε έργο και απασχολεί περίπου 4.000 εργαζομένους.
Προϋπόθεση φυσικά και βασικό στοιχείο όλης αυτής της εξέλιξης αποτελεί η ανάπτυξη τεχνολογίας της παραγωγής, η αυστηρή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου που υπάρχει σήμερα (κανονισμός Τεχνολογίας Σκυροδέματος /97) και όπως προσμένετε σύντομα, και η αποδοχή του Ευρωπαϊκού προτύπου ΕΝ 206-1.
Στην συνέχεια αυτής της προσπάθειας και ως απαίτηση για ποιοτικά αναβαθμισμένο προϊόν και υπηρεσίες, ορισμένες Βιομηχανίες Ετοίμου Σκυροδέματος (λίγες σχετικά) προχώρησαν στην διαδικασία πιστοποίησης του τελικού προϊόντος, παίρνοντας Πιστοποιητικά Συμμόρφωσης για τις δύο κύριες κατηγορίες της αγοράς, που είναι το C16/20 και το C20/25, από τον εξουσιοδοτημένο και αρμόδιο φορέα που είναι ο ΕΛΟΤ και ο οποίος συνέταξε μαζί με όλους τους ενδιαφερόμενους (ΥΠΕΧΩΔΕ - ΣΕΒΕΣ - Επαγγελματικές οργανώσεις κλπ) έναν πρόσθετο και αυστηρό κανονισμό για την πιστοποίηση του εργοστασιακού σκυροδέματος σαν προϊόν: τον "ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ".

Τι είναι και τι αντιπροσωπεύει το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης (Σήμα Ποιότητας) Σκυροδέματος.

Είναι μια βεβαιωτική πράξη, ότι ένα συγκεκριμένο εργοστάσιο Παραγωγής Σκυροδέματος και για συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντος, αντεπεξέρχεται συνεχώς με επιτυχία στους όρους και στις απαιτήσεις ενός προγράμματος, όπως αυτό καθορίζεται με βάση τον προαναφερθέντα "ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ".
Αυτό (το πρόγραμμα) συνιστάται σε λεπτομερή αρχικό έλεγχο των εγκαταστάσεων του εργοστασίου παραγωγής, αν ο εξοπλισμός, οι διαδικασίες και το ανθρώπινο δυναμικό είναι ικανό για ποιοτικό προϊόν.

Κατόπιν επί τετράμηνο, συχνότατη παρακολούθηση και έλεγχο της παραγωγής του συγκεκριμένου προϊόντος και στη συνέχεια, άτακτα επαναλαμβανόμενοι και διασταυρούμενοι έλεγχοι από ανεξάρτητα και διάσπαρτα στην επικράτεια ανεγνωρισμένα εργαστήρια, αντίστοιχα πιστοποιημένα από το Ε.Σ.Υ.Δ.
Φυσικά δεν μπορεί να ισχυρισθεί κανείς πως με το Σήμα Ποιότητας ( η Σήμα Συμμόρφωσης Προϊόντος) επιτεύχθηκε το απόλυτο. Χρειάζεται να γίνουν ακόμα πολλά, όμως κάτω από τις σημερινές συνθήκες οι Βιομηχανίες Ετοίμου Σκυροδέματος που πιστοποίησαν τα προϊόντα τους, ήταν το περισσότερο που μπορούσαν να κάνουν σήμερα. Το έργο τους δεν ήταν εύκολο. Η αναγνώριση της προσπάθειας τους δέχθηκε αδικαιολόγητες κριτικές και η αναμενόμενη ανταπόκριση από τον κόσμο των κατασκευαστών  κινείται σε χαμηλά επίπεδα, η οικονομική επιβάρυνση χωρίς αντίκρισμα δημιουργεί προβλήματα και γενικότερα οι προσδοκίες των Εταιριών παραγωγής με Σήμα Ποιότητας δεν είχαν την επιτυχία που περίμεναν.


Με το έργο τους οι Εταιρίες Σκυροδέματος με Σήμα Συμμόρφωσης Προϊόντος αποδεικνύουν με τον πιο αξιόπιστο τρόπο και σε κάθε περίπτωση πως είναι σε θέση να ενσωματώνουν στην παραγωγική τους διαδικασία νέες απαιτήσεις και να ανταπεξέρχονται πλήρως στα χαρακτηριστικά που προβλέπει η μελέτη οποιοδήποτε έργου (σύνθετου ή μη) και έχει ζητήσει ο πελάτης.

Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της φιλοσοφίας και σε συνέχεια ενεργούς και επωφελούς συνεργασίας με όλους τους φορείς των κατασκευών στην χώρα μας, ο ΣΕΒΕΣ στηριζόμενος στις Εταιρίες με Σήμα Συμμόρφωσης Προϊόντος προτείνει σειρά μέτρων η εφαρμογή των οποίων θα δημιουργήσει εκείνες τις προϋποθέσεις, μετά από βαθιά γνώση τόσο των επιστημονικών δεδομένων όσο και των κανόνων της αγοράς, θα ενισχύσει τη σχέση εμπιστοσύνης του κατασκευαστικού δυναμικού της χώρας με το απόλυτα απαραίτητο αυτό δομικό υλικό.
Παράλληλα ο ΣΕΒΕΣ και οι πιστοποιημένες Εταιρίες σε μια προσπάθεια συνολικής βελτίωσης και αναβάθμισης του κατασκευαστικού προϊόντος προτείνουμε τα εξής:
Την βελτίωση των δεξιοτήτων όλου του ανθρώπινου παράγοντα που υπεισέρχεται στην κατασκευαστική διαδικασία, μέσα από μηχανισμούς μάθησης και εξειδίκευσης.
Την εναρμόνιση όλων των Ελληνικών Κανονισμών που αφορούν την κατασκευή με τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα.
Τον έλεγχο με προδιαγεγραμμένες διαδικασίες, για όλες τις φάσεις κατασκευής των έργων.
Καθιέρωση του Μητρώου Κατασκευαστών - Εργολάβων ιδιωτικών έργων.
Καθιέρωση ιδιωτικού συμφωνητικού μεταξύ παρασκευαστή Ετοίμου Σκυροδέματος και κατασκευαστή.
Προσπάθεια εφαρμογής Σήματος Ποιότητος από όλες τις Εταιρίες Παραγωγής Ετοίμου Σκυροδέματος.

Ευελπιστούμε πως σύντομα θα φανούν τα αποτελέσματα του έργου μας κα ότι όλοι όσοι έχουμε σχέση με τις κατασκευές στην χώρα μας θα κατανοήσουμε ότι στόχος μιας ποιοτικά αναβαθμισμένης κατασκευής είναι υπόθεση και ευθύνη όλων μας.
Σε μια τέτοια προοπτική η θετική και χωρίς εγωισμούς συμβολή όλων όσων εώς τώρα διαμόρφωσαν τους όρους και τους κανόνες που διέπουν το Έτοιμο Σκυρόδεμα, θεωρούμε πως είναι ζωτικά και κρίσιμα χρήσιμη.

ΣΗΜΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΕΤΟΙΜΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

Χρήστος Κ. Βογιατζής, Διπλ. Πολιτικός Μηχανικός, Διευθυντής Ποιότητας Ετ Μπετόν Α.Ε. - Δομική Μπετόν Α.Ε.(Itacementi Group)

Το έτοιμο σκυρόδεμα είναι μαζί και με τον χάλυβα τα πιο σημαντικά και κρίσιμα υλικά στην κατασκευή. Αν μάλιστα κανείς λάβει υπόψιν του ότι η Ελλάδα είναι η χώρα με την μεγαλύτερη σεισμικότητα στην Ευρώπη, καταλαβαίνει αμέσως τη σημασία που πρέπει να δίδεται σε αυτά τα υλικά. Για τον μεν χάλυβα οπλισμού σκυροδέματος υπάρχει πιστοποίηση προϊόντος από τον ΕΛΟΤ, η οποία είναι υποχρεωτική, ενώ για το έτοιμο σκυρόδεμα ύστερα από πρωτοβουλία του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Ετοίμου Σκυροδέματος (ΣΕΒΕΣ) και σε συνεργασία με τον ΕΛΟΤ υπάρχει πιστοποίηση προϊόντος (προαιρετική) από το έτος 2001.

Πιστοποίηση προϊόντος
Η πιστοποίηση αυτή βασίζεται στον Γενικό Κανονισμό Πιστοποίησης Προϊόντων και στον Ειδικό Κανονισμό Πιστοποίησης Εργοστασιακού Σκυροδέματος του ΕΛΟΤ. Μέχρι σήμερα μόλις 14 εταιρείες με 32 εργοστάσια παρασκευής σκυροδέματος (από τα περίπου 500 σε όλη την Ελλάδα) έχουν λάβει αυτή την πιστοποίηση. Είναι πολύ σημαντικό επίσης να αναφέρουμε ότι η εν λόγω πιστοποίηση αφορά συγκεκριμένο εργοστάσιο παραγωγής (πχ. ΕΤ ΜΠΕΤΟΝ - Μονάδα Ασπροπύργου) και συγκεκριμένη κατηγορία σκυροδέματος (πχ. C20/25). Όλες οι εταιρείες που προαναφέραμε έχουν πιστοποιήσει την πιο διαδεδομένη κατηγορία σκυροδέματος C20/25 που συνήθως αντιπροσωπεύει πάνω από το 70-75% της παραγωγής (τουλάχιστον στην Αττική), ενώ οι περισσότερες έχουν πιστοποίηση και για το C16/20 (η παραγωγή του οποίου μειώνεται συνεχώς και σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται για δευτερεύουσας σημασίας χρήσεις). Ένα μόνο εργοστάσιο έχει μέχρι στιγμής πιστοποιήσει την κατηγορία C25/30. Οι εταιρείες έχουν δικαίωμα να χρησιμοποιούν το Σήμα του ΕΛΟΤ στα Δελτία Αποστολής, Τιμολόγια και λοιπά έγγραφα, καθώς και σε διαφημίσεις με την υποχρέωση να αναγράφουν τα απαιτούμενα από τον ΕΛΟΤ στοιχεία (Μονάδα παραγωγής, κατηγορία, αριθμό πιστοποιητικού)

Διαδικασία πιστοποίησης
Η διαδικασία περιλαμβάνει αρχικά την αίτηση προς τον ΕΛΟΤ ο οποίος στην συνέχεια επιθεωρεί την εταιρεία σύμφωνα με τους κανονισμούς που προαναφέραμε. Πιο συγκεκριμένα υπάρχουν δύο ερωτηματολόγια. Το πρώτο (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β) είναι γενικό και έχει να κάνει με το σύστημα διασφάλισης ποιότητας της εταιρείας και είναι σχεδόν ίδιο με αυτό για το ISO 9000 (η ύπαρξη πιστοποίησης συστήματος ποιότητας δεν είναι απαιτούμενη, αλλά ουσιαστικά αν ικανοποιούνται οι απαιτήσεις του ερωτηματολογίου η εταιρεία ικανοποιεί και τις απαιτήσεις για το ISO 9000), ενώ το δεύτερο (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ) έχει να κάνει με την τήρηση των απαιτήσεων του Κ.Τ.Σ.-97 (ύπαρξη μηχανικού παραγωγής & ποιότητας, μελέτες σύνθεσης, καταλληλότητα υλικών, εργαστηριακός εξοπλισμός, εξοπλισμός παραγωγής, διακριβώσεις, κλπ.) οι οποίες απαιτήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αυξημένες (πχ. Υποχρέωση για ύπαρξη καταγραφικού στις πρέσσες θραύσης δοκιμίων).

Αξιολόγηση - δειγματοληψίες
Εφ'όσον τα αποτελέσματα της επιθεώρησης είναι θετικά τότε ξεκινάει η ΑΡΧΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ για 4 ΜΗΝΕΣ. Κατά τη διάρκεια αυτού του 4μήνου γίνονται από επιθεωρητή του ΕΛΟΤ 2 δειγματοληψίες / μήνα στην μονάδα με λήψη διδύμων δοκιμίων από 3 διαφορετικά αυτοκίνητα για κάθε πιστοποιημένη κατηγορία (το ένα δοκίμιο είναι για τον παραγωγό ο οποίος το συντηρεί και ελέγχει στις 28 ημέρες και το δεύτερο είναι για τον ΕΛΟΤ ο οποίος την επόμενη ημέρα το μεταφέρει σε συνεργαζόμενο διαπιστευμένο εξωτερικό εργαστήριο με κωδικοποίηση ώστε να μη μπορεί κανείς να γνωρίζει από που προέρχεται και τι κατηγορίας είναι). Κάθε μήνα τα καθημερινά αποτελέσματα του εργοστασίου (αυτά που και βάσει του Κ.Τ.Σ.-97 οφείλουν να λαμβάνονται σε κάθε μονάδα - δηλαδή 1 δοκίμιο για κάθε κατηγορία σκυροδέματος που παράγεται) κοινοποιούνται στον ΕΛΟΤ. Στο τέλος του 4μήνου και εφ’ όσον πληρούνται τα κριτήρια, τότε περνάμε στον ΣΥΝΕΧΗ ΕΛΕΓΧΟ ο οποίος περιλαμβάνει 1 δειγματοληψία κάθε μήνα και φυσικά κοινοποίηση των καθημερινών αποτελεσμάτων. Επίσης 1 φορά τον χρόνο ο ΕΛΟΤ προβαίνει σε ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (σε έργο του κάθε εργοστασίου) με λήψη 6 δοκιμίων και έλεγχο τους σύμφωνα με το κριτήριο Α του Κ.Τ.Σ.-97.

Κριτήρια συμμόρφωσηςΤα κριτήρια συμμόρφωσης περιλαμβάνουν τόσο εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς ελέγχους.

Α. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ
(καθημερινοί έλεγχοι εργοστασίου)
• Κριτήριο Α : Fa > fck + Z * Sa, όπου:
Fa:       Μέσος όρος αντοχών εσωτερικού ελέγχου περιόδου
fck:      Χαρακτηριστική αντοχή σκυροδέματος
Ζ:         Σταθερά ανάλογα με αριθμό δειγμάτων
(από 3 έως 1.87)
Sa:       Τυπική απόκλιση (αν είναι μικρότερη από 2.2 MPa
τότε Sa=2.2MPa)
• Kριτήριο Β : Δοκίμια με αντοχή μικρότερη fck από 0 έως
5 (ανάλογα με αριθμό δειγμάτων)
• Κριτήριο Γ : Κανένα δοκίμιο με αντοχή μικρότερη του
fck - 2 MPa

Β. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ
• Συμβατότητα δοκιμίων εξωτερικού ελέγχου παραγωγού
με δοκίμια εσωτερικού ελέγχου
|Fa - Fb| ?  2.0 MPa, όπου :
Fa:       Μέσος όρος αντοχών εσωτερικού ελέγχου
Fb:       Μέσος όρος αντοχών εργαστηρίου παραγωγού για
δειγματοληψίες ΕΛΟΤ
• Συσχέτιση αντοχών εργαστηρίου παραγωγού με αντοχές
εργαστηρίου ΕΛΟΤ
|Fb - Fc| ?  8% του μεγίστου των Fb & Fc και
Sd ?  8% του μεγίστου των Fb & Fc, όπου :
Fc: Μέσος όρος αντοχών εξωτερικού εργαστηρίου ΕΛΟΤ
Sd: Τυπική απόκλιση των διαφορών των αντοχών των
δοκιμίων που πάρθηκαν κατά τον έλεγχο του ΕΛΟΤ

Μη συμμορφώσεις - Αποτελέσματα εκτός ορίων
• Μη συμμορφώσεις συστήματος ποιότητας > Διορθωτικές ενέργειες > Προσωρινή ή Οριστική αφαίρεση πιστοποιητικού
• Αποτελέσματα εκτός ορίων > Αύξηση συχνότητας δειγματοληψιών (2 / μήνα για διάστημα 2 μηνών) > Ανάκληση πιστοποιητικού
• Δειγματοληψία σε έργο εκτός ορίου > Επανάληψη > Ανάκληση πιστοποιητικού
• Σε περίπτωση οριστικής ανάκλησης πιστοποιητικού > Νέα αίτηση (Ολη η διαδικασία από την αρχή)
• Έλεγχος ορθής χρήσης σήματος > Ανάκληση πιστοποιητικού
Συμπεράσματα
Η πιστοποίηση εργοστασιακού σκυροδέματος (Σήμα Ποιότητας) είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα για την διασφάλιση των κατασκευών. Μπορεί κανείς να πει με λίγα λόγια ότι :
• Αυξάνει την αξιοπιστία του παραγωγού
• Διασφαλίζει σε σημαντικό βαθμό τον καταναλωτή (με την θέσπιση ιδιαίτερα αυστηρών κριτηρίων συμμόρφωσης)
• Επομένως Μειώνει την Πιθανότητα Αστοχίας (ΠΙΟ ΑΣΦΑΛΕΣ ΠΡΟΪΟΝ)
• Μπορεί να βελτιώσει τον ανταγωνισμό προς όφελος της αγοράς
Σ’ ένα χώρο όπου σχεδόν το μόνο ζητούμενο από τους πελάτες (μηχανικούς και μη) είναι η τιμή του σκυροδέματος, που η σκυροδέτηση πολλές φορές γίνεται από ανθρώπους που δε γνωρίζουν ούτε τα βασικά (σωστή παραγγελία - παραθαλάσσιο ή ανεπίχριστο σκυρόδεμα, κατηγορία εργασιμότητας, σωστή συμπύκνωση, ανύπαρκτη συντήρηση, μη τήρηση χρόνων ξεκαλουπώματος κλπ.), που η λήψη των δοκιμίων (που κρίνει αν η εταιρεία σκυροδέματος κάνει σωστά ή όχι τη δουλειά της...!!) γίνεται αρκετές φορές από ανειδίκευτους ανθρώπους με εντελώς λάθος τρόπο και εξοπλισμό και που στο σκυρόδεμα στο έργο εισάγονται με μεγάλη ευκολία διάφορα χημικά πρόσθετα χωρίς κανένα έλεγχο, χωρίς πιστοποιητικά (υποχρεωτική η σήμανση CE στα χημικά πρόσθετα σκυροδέματος από 5/2003), το Σήμα Ποιότητας στο Έτοιμο Σκυρόδεμα είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα. Σίγουρα επιδέχεται βελτιώσεις, άλλωστε εχθρός του καλού είναι πάντα το καλύτερο, πρέπει όμως να γίνουν πολλά άλλα ακόμη για να μπορούμε να είμαστε ήσυχοι και μετά τον επόμενο σεισμό (που μακάρι να μη γίνει ποτέ...)